زنجیر

ای دستهاتان آباد

                                           دلم تنگ است

                                                                          آسمان ابری ست .

ومن در پشت زنجیری هزاران آرزو دارم .

و من درپشت این زنجیر هزاران بار می میرم

و من درپشت این زنجیر هزارن نقش می بینم :

یکی زندانی شبهای پاییز است

یکی تنهای تنها

                                   در میان کوچه ها

                                                                          آواز می خواند .

یکی خاموش در بستر 

                                 – گسسته –

                                                                 یک نگاه تازه می خواهد .

یکی چون من ؛

                                                          برای لحظه ای پرواز می میرد .

ومن در پشت این زنجیر ،

                                             به تنهایی صد زنجیر دیگر چشم می بندم .

به صد زندانی تنها

                            هزاران قلب افسرده

                                                                     هزاران اشک پژمرده

هزاران کس که چون من در پس زنجیر

                                                                                می میرند .

 و من در پشت این زنجیر تو را

                                                                         نزدیک می بینم.

جواد شاه مرادی

نیشابور – خرداد 1381

غزل وار

 کجایی ای غزلوارم ، غزل خیز؟

مرا بر دار احساست بیاویز

مراگم کن در این خاموش واری

مرا بنویس بر سرمای پاییز

فراموشم کن و بگذار باشم

همینگونه ، به اندوهی گلاویز

چرا اینجا همیشه سوگواریست ؟!

مرا با شادی ات یکدم بیامیز

در اینجا هر کسی یک سهم دارد

تمام سهم من یک قلب ناچیز

                                                 جواد شاه مرادی

                                             نیشابور- بهمن 1382

عمر بسيار ببايد پدر پير فلک را                                                  تا اگر مادر گيتي چو تو فرزند بزايد

علي اکبر دهخدا در حدود سال 1297 ه.ق. در تهران متولد شد. هنگاميکه يک سال بيش نداشت، پدرش وفات يافت و وي زير نظر توجهات مادر خود به تحصيل ادامه داد. در آن زمان يکي از فضلاي عصر به نام شيخ غلامحسين بروجردي براي تعليم و تربيت دهخدا تعيين شد و وي زبان عربي و علوم ديني را نزد اين استاد بزرگوار آموخت. مرحوم دکتر محمد معين نقل مي کند: « استاد دهخدا اغلب اظهار مي کردند که هر چه دارند بر اثر تعليم آن بزرگوار است.» چند سال بعد که مدرسه سياسي در تهران تأسيس شد، دهخدا در آن مدرسه به تحصيل پرداخت و زبان فرانسه را در اين مدرسه آموخت.

فعاليتها:

همزمان با آغاز مشروطيت، وي با همکاري مرحوم جهانگيرخان و مرحوم قاسم خان، روزنامه معروف صور اسرافيل را منتشر کرد که از جرايد بنام و مهم صدر مشروطيت بود. جذاب ترين قسمت اين روزنامه يک ستون طنز بود که تحت عنوان «چرند و پرند» به قلم دهخدا و با امضاي «دخو» نوشته مي شد. سبک نگارش اين ستون در ادب فارسي بي سابقه بود و مکتب جديدي را در عالم روزنامه نگاري و نثر معاصر فارسي پديد آورد.

دهخدا با شجاعت و جسارت تمام همه مفاسد اجتماعي و سياسي آن روزگار را با روش طنز در آن مقالات منتشر مي کرد. وي يکي از بنيانگذاران طنز در ايران است. مقالات او آتش در جان مستبدان و درباريان مي انداخت. نمونه اي از طنز اين بزرگمرد سياست و فرهنگ ايران را مي خوانيم:

گفت: نخور! عسل و خربزه با هم نمي سازند، و خورد. يک ساعت ديگر، طرف را ديد مثل مار به خودش مي پيچيد. گفت: نخور! اين دو با هم نمي سازند. گفت: حالا که اين دو با هم ساخته اند که من را از ميان بردارند.

مقالات طنز آميز دهخدا به خاطر آنکه به زبان مردم کوچه و بازار نوشته شده و به خدمت همان مردم در آمده بود و دردها و نيازهاي آنان را باز مي گفت در قلب مردم نفوذ بسيار کرده بود و خوانندگان بسيار داشت. صور اسرافيل مهمترين روزنامه دوره اول مشروطيت در ايران بود.

پس از درگذشت «مظفرالدين شاه» و به روي کار آمدن«محمد علي ميرزا» و مخالفت وي با مشروطيت و آزاديخواهان به دستور وي مجلس به توپ بسته شد و جمعي از آزاديخواهان تبعيد و دستگير شدند و دهخدا که جز گروه آزاديخواهان بود به پاريس تبعيد شد. وي در آنجا و سپس در سوئيس به انتشار مجدد روزنامه صوراسرافيل دست زد. هر نسخه آن به گوشه اي از دنيا ميرفت و مرکز نشر صوراسرافيل، به مرکز مراجعات ايرانيان مشروطه طلب تبديل شده بود.

پس از تبعيد محمد علي ميرزا، دهخدا به استدعاي مشروطه طلبان به ايران آمد و به عنوان نماينده به مجلس شوراي ملي راه يافت.

در دوران جنگ جهاني اول، دهخدا در يکي از روستاهاي چهارمحال بختياري ايران سکونت داشت و پس از پايان جنگ به تهران بازگشت و از امور سياسي کناره گرفت و به کارهاي علمي و فرهنگي مشغول شد و تا پايان عمر پر ثمر خويش، به مطالعه و پژوهشهاي خود ادامه داد.

آثار وي:

استاد علی اکبر دهخدا از خبره ترین و فعال ترین استادان ادبیات فارسی در روزگار معاصر است که بزرگترین خدمت به زبان فارسی در این دوران را انجام داده است. لغت نامه بزرگ دهخدا که در بیش از پنجاه جلد به چاپ رسیده است و شامل همه لغات زبان فارسی با معنای دقیق و اشعار و اطلاعاتی درباره آنهاست و کتاب امثال و حکم که شامل همه ضرب المثل ها و احادیث و حکمت ها در زبان فارسی است خود به تنهایی نشان دهنده دانش و شخصیت علمی مرحوم استاد دهخدا مي باشند.

«لغت نامه» دهخدا يکي از آثار ارزنده اوست که حاصل بيش از چهل سال زحمات شبانه روزي او مي باشد. اين کتاب در بيست و شش هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه سه ستوني به قطع رحلي با تعداد شش هزار دوره، امروز در دسترس فارسي زبانان است.

حدود نيمي از کتاب لغت است با معني و شاهد و نيم ديگر آن اعلام تاريخي و جغرافيايي است. اين اثر بزرگ حاوي کليه لغات فرهنگهاي خطي و چاپي فارسي و عربي است و در نقل آنها بسياري از غلط هاي گذشتگان تصحيح شده است و بسياري از لغات ترکي، مغولي، هندي، فرانسوي، انگليسي، آلماني، روسي، ....... متداول در زبان فارسي نيز در اين فرهنگ آمده است. براي صحيح خوانده شدن لغات در جلوي هر کلمه حروف حرکت دار به کار رفته است. علاوه بر اين مزايا، يک دوره مفصل دستور زبان فارسي نيز در لغتنامه آمده است.

چاپ لغت نامه نخست در سال ۱۳۱۹ در چاپخانه بانك ملي آغاز و يك جلد آن در ۴۸۶ صفحه به چاپ رسيد و مدتي متوقف شد، سپس مجلس شوراي ملي عهده دار چاپ لغت نامه بود و چون لغت نامه به دانشگاه تهران منتقل شد، چاپخانه دانشگاه به تنهايي عهده دار چاپ شد كه هم اكنون هم ادامه دارد.

محل فعلي لغت نامه در شميران جنب باغ فردوس مستقر است و اين مؤسسه توانسته لغت نامه دهخدا را در ۲۲۲ جزوه شامل حدود بيست و هفت هزار صفحه چاپ و در اختيار علاقه مندان و محققان ايران و پژوهشگران جهان قرار دهد.

از ديگر نوشته هاي علامه دهخدا مي توان به آثار زير اشاره کرد:

1.            امثال و حکم

2.          ترجمه عظمت و انحطاط روميان

3.         ترجمه روح القوانين

4.         فرهنگ فرانسه به زبان فارسي

5.         ابوريحان بيروني

6.         تعليقات بر ديوان ناصر خسرو

7.         ديوان سيد حسن غضنوي

8.         تصحيح ديوان حافظ

9.         تصحيح ديوان منوچهري

10.      تصحيح ديوان فرخي

11.      تصحيح ديوان مسعود سعد

12.      تصحيح ديوان سوزني

13.      تصحيح لغت فرس اسدي

14.      تصحيح صحاح الفرس

15.      تصحيح ديوان ابن يمين

16.      تصحيح يوسف و زليخا

17.      مجموعه مقالات

18.      پندها و کلمات قصار

19.      ديوان دهخدا

رحلت:

سرانجام علامه دهخدا در ساعت شش و ربع بعد از ظهر روز دوشنبه هفتم اسفندماه 1334 هجري شمسي در خانه مسکوني خويش به رحمت ايزدي پيوست. جنازه آن مرحوم به شهر ري مشايعت و در ابن بابويه در مقبره خانوادگي مدفون گرديد.

و به حق در مرگ وي بايد گفت:

      از شمار دو چشم يک تن کم                                            و زشمار خرد هزاران بيش

منبع: مقدمه لغت نامه دهخدا / به قلم گروهي از نويسندگان زيرنظر دکتر معين و دکتر سيد جعفر شهيدي/1377

مهدی اخوان ثالث

در سال 1307 در مشهـد چـشم به جـهان گـشود. تحـصيلات ابـتدايی و متوسطه را در هـمين شهـر طی کرد و در سال 1326 دوره هـنرستان مشهـد (رشته آهـنگـری) را به پايان برد، و هـمان جا، در هـمين رشته، آغاز به کار کرد. سپس به تـهـران آمد، آموزگـار شد و در اين شهـر و اطراف آن (کريم آباد ورامين) به تـدريس پـرداخت. اخوان چـند بار به زندان افـتاد و يک بار نيز به حومه کاشان تـبعـيد شد. در سال 1329 ازدواج کرد. در سال 1333 براي بار چـندم، به اتـهام سياسی، زندانی شد. پس از آزادی از زندان (سال 1336) به کار در راديو پـرداخت، و مدتی بعـد به تـلويزيون خوزستان مـنـتـقـل شد. در سال 1353 از خوزستان به تـهـران بازگـشت و اين بار در راديو تـلويزيون به کار پـرداخت. در سال 1356 در دانـشگـاه های تـهـران، ملی و تـربـيت معـلم به تـدريس شعـر دوره سامانی و معـاصر روی آورد؛ و دو سال بعـد، در سازمان انـتـشارات و آموزش انـقـلاب اسلامی (فرانکـلين سابق) به کار پـرداخت و سرانجام در سال 1360 بدون حـقوق و با محـروميت هـميشگـی از تمام مشاغل دولتی، بازنـشسته شد. در سال 1369 به دعـوت "خانه فرهـنگ آلمان" براي برگـزاری شب شعـری از تاريخ 4 تا 7 آوريل (15 - تا 18 فروردين) برای نـخـستين بار و آخرين بار به خارج رفـت و ضـمن اين سفـر، از کـشورهای انگـليس، دانمارک، سوئد، نروژ و فـرانسه ديدن کرد. سرانجام، در اوايل شهـريورماه هـمين سال، چـند ماهی پس از بازگـشت به ميهـن، ديده از جـهان فروبـست. وی در توس، در کنار آرامگـاه فردوسی، به خاک سپـرده شد. از اخـوان ثـالـث چـهار فرزند (يک دخـتر، و سه پـسر) به يادگـار مانده است. مـهـدی اخـوان ثـالـث، بی ترديد يکی از دو سه سياره بزرگ و ماندنی منـظومه رنگـين و پـربار شعـر نـيمايی است .سبك‌ شعريی اخوان‌ ثالث‌ در اغلب‌ مجموعه‌ های‌ او سبك‌ حماسيی و اساطيری‌كهن‌ با الهام‌ از ‌فردوسی است‌ و تأثير شاهنامه‌ در بيشتر اشعار او آشكار است‌ بطوريكه‌ شيوه‌ شاعری‌ او نوعی سبك‌ خراسانی نوين‌ است‌. جدای‌ از اين‌ شاعر از ابتدای‌ جوانی‌ بازبان‌ رمز به‌ ارائه‌ ديدگاه‌ خود در ارتباط با وضعيت‌ سياسی و اجتماعی‌ جامعه‌ ايران‌ دوره‌ ‌پهلوی پرداخت‌ و شعر ‌زمستان شاخص‌ ترين‌ اشعار نو به‌ سبك‌ نيمايی‌ است‌ كه‌ رمز گرايی‌ناشی‌ از عصر فشار و خفقان‌ سياسی‌ را بخوبی‌ نشان‌ می‌ دهد. مجموعه‌ آخر شاهنامه‌ نيز نمايانگر نااميدی‌ شاعر از وضعيت‌ جامعه‌ خود است‌ كه‌ در سال‌1338 انتشار يافت‌. اخوان‌ ثالث‌ جدای‌ از شعر و شاعری‌ در زمينه‌ تأليف‌ ، ترجمه‌ و نقادی‌ با نوعی‌ ديد اجتماعی و سياسی‌ تسلط داشت‌ واز نخستين‌ اديبان‌ دوره‌ معاصر بشمار می‌رود كه‌ به‌ تجزيه‌ و تحليل‌ شعر نو نيمايی‌ به‌ ويژه‌ از جهت‌ وزن‌ و قالب‌ پرداخت‌ و دو كتاب‌ ( بدعتها وبدايع‌ نيمايوشيج(‌1357)  و ( نيمايوشيج‌ و عطا و لقاي‌ نيمايوشيج‌) (انتشار در سال‌1371 دو سال‌ پس‌ از مرگ‌ شاعر) را منتشر ساخت‌ كه‌ با استقبال‌ محافل‌ علمی‌ و ادبی‌ روبرو شد.

از آثار به جای مانده از این شاعر میتوان به:ارغـنون - انتـشارات تـهـران 1330 زمستان - انتـشارات زمان 1335 آخر شاهـنامه - زمان 1338 از اين اوستا - انتـشارات مرواريد 1344 منظومه شکار - مرواريد 1345 پـائـيـز در زندان - مرواريد 1348 عاشـقانه ها و کـبود - جوانه 1348 بـهـترين اميد، برگـزيده اشعـار و مقالات - روزن 1348 برگـزيده اشعـار - جـيـبی 1349 در حـياط کوچک پائـيـز در زندان - توس 1355 دوزخ، اما سرد - توکا 1357 زندگـی می گويد اما باز بايد زيست - توکا 1357 تـرا ای کـهـن بوم بر دوست دارم - مرواريد 1368 گـزينه اشعـار -مرواريد ۱۳۶۸ میتوان نام برد.این شاعر درسال۱۳۶۷ در تهران وفات یافت.

امیدوارم حالتان خوب باشد و زندگی به کام و هر روزتان زیباتر و سبزتر از دیروزتان باشد.

دیر زمانیست که کانون شعر و ادب دانشگاه شهید رجایی کاری در خور ادبیات و فرهنگ این مرز و بوم نکرده است و این موضوع برای هیچ کس زیبا نیست جز برگزاری جلسات شب شعر هفتگی آن هم باحضور تعداد اندکی از دانشجویان.

در همین راستا قرار است نشریه ی ادبی ناوک(نی لبک) دوباره راه اندازی شود و در همین رابطه دست همکاری به سوی دانشجویان و فرهیختگان و علاقه مندان در عرصه ی ادبیات دراز می کنیم . امید وارم که همواره موفق و سرفراز باشید.

چه مهربان بودی ای یار

سلام بجه ها من جوادم

وبلاگ زدم که شعرای مورد علاقم رو بنویسم